حادثه آتشسوزی در محوطه بندر شهید رجایی، بار دیگر زنگ خطر را برای نظام حکمرانی بندری کشور به صدا درآورد. این رخداد، نهتنها وضعیت فنی و ایمنی برخی بنادر کشور را زیر سوال برد، بلکه ضرورت بازنگری جدی در سیاستها، ساختارهای مدیریتی و فرآیندهای عملیاتی بندری را برجسته کرد.
در شرایطی که اقتصاد ایران بیش از هر زمان دیگری به بهبود کارآمدی لجستیکی و توسعه تجارت دریامحور نیاز دارد، استمرار تمرکزگرایی، ضعف در مدیریت ایمنی و ناهماهنگی در سازوکارهای گمرکی، میتواند خسارات جبرانناپذیری به بار آورد. این گزارش ضمن مرور ابعاد مختلف این حادثه، بر لزوم تمرکززدایی از بنادر کشور، تقویت نقش بندر چابهار و اصلاح فرآیندهای نظارتی و عملیاتی تاکید دارد.
این حادثه صرفا یک اتفاق مقطعی نیست؛ بلکه نشانهای از مشکلات ریشهدار در ساختار مدیریتی، ایمنی و لجستیکی بنادر کشور است. اکنون بیش از هر زمان دیگری، کشور نیازمند اتخاذ تصمیمات شجاعانه برای بازآرایی نظام حکمرانی بندری، ارتقای تابآوری لجستیکی، توسعه متوازن بنادر، بهویژه در سواحل مکران و اصلاح جدی سازوکارهای گمرکی و نظارتی است. بهرهگیری از ظرفیتهای بندر چابهار، به عنوان بندری با مزیتهای راهبردی، میتواند نهتنها توازن جغرافیایی بنادر کشور را ارتقا دهد، بلکه نقش ایران را در زنجیرههای منطقهای و جهانی حملونقل تثبیت کند.
این مسیر، مستلزم عبور از رویکردهای متمرکز، پذیرش شفافیت در فرآیندهای بندری و بازتعریف سیاستهای ایمنی و ریسک در مدیریت بنادر است. رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در این رابطه به «دنیای اقتصاد» گفت: حادثه بندر شهید رجایی بیش از هر چیز لزوم اصلاح فرآیندها و تمرکززدایی از بنادر کشور و توسعه بندر چابهار و احداث بنادر خشک در کشور را گوشزد میکند.
سیدطهحسین مدنی، با اشاره به وضعیت چهار بندر اصلی کشور گفت: در حال حاضر ۶۴درصد واردات کالای اساسی کشور از طریق بندر امام خمینی (ره)، ۱۲درصد از بندر شهید رجایی، ۹درصد از بندر امیرآباد و ۶درصد هم از تنها بندر اقیانوسی کشور یعنی بندر چابهار انجام میشود. طبق گزارش گمرک، ۶۸درصد واردات کلی کشور از نظر حجمی مواد شیمیایی است. وی درباره تمرکز و تکیه بیش از حد کشور به چند بندر محدود توضیح داد: این تمرکز بهویژه در دو بندر امام خمینی (ره) و شهید رجایی کاملا مشخص است. طبق آمار سال ۱۴۰۲، بندر امام خمینی (ره) نزدیک به ۱۸میلیون تن واردات و ۲۲ میلیون تن صادرات داشته است. این آمار در بندر شهید رجایی به صورت ۴۵ میلیون تن صادرات و ۱۰ میلیون….
