موقعیت جغرافیایی ایران کافی نیست؛ ترانزیت نیازمند هماهنگی چندلایه است

سیدطه‌حسین مدنی، رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، با اشاره به تجربه کشورهای موفق گفت بهره‌برداری از ظرفیت ترانزیتی ایران تنها با هماهنگی همه بخش‌ها و اجرای «چهار لایه توسعه ترانزیتی» ممکن است.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند گفت: تاکنون درباره موقعیت مناسب ایران برای ایفای نقش تعیین کننده در ترانزیت بین‌المللی صحبت‌های زیادی شده و همه اهل فن می‌دانند که ایران به طور بالقوه می‌تواند سهم بسیار بالایی از ترانزیت کالا داشته باشد. اما مسأله مهم اینجاست که صرف قرار گرفتن کشور در یک موقعیت خوب، نمی‌تواند ظرفیت‌های بالقوه را بالفعل کند و برای به نتیجه رسیدن این پتانسیل‌ها، بخش‌های مختلفی باید با کارکرد درست در کنار هم قرار گیرند.

سیدطه‌حسین مدنی افزود: این بخش‌های مختلف می‌تواند شامل وزارت امور خارجه و رایزن‌های اقتصادی، بانک مرکزی، بخش بین‌الملل شرکت‌های بیمه‌ای، کشتیرانی، شرکت‌های هواپیمایی، حمل و نقل ریلی و جاده‌ای، وزارت راه و شهرسازی در امور بین‌المللی و لجستیک، وزارت اقتصاد و سازمان‌های ذیل آن مانند گمرک و مالیات، وزارت صمت و اتاق‌های بازرگانی، نهادهای انتظامی و نظارتی همچون فرماندهی انتظامی، پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی و مواردی از این دست باشد.

مدنی ادامه داد: علاوه بر این نهادهای اثرگذار بر ترانزیت و اثرپذیر از آن، دستگاه‌هایی که نقش حکمرانی و سیاستگذاری دارند هم از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. در این بخش مجلس شورای اسلامی می‌تواند با تصویب برخی قوانین و یا نظارت مجدانه بر اجرای آن‌ها، اثر مستقیمی بر ترانزیت داشته باشد. لوایح، دستورالعمل‌ها و بخش‌نامه‌های هیئت دولت یا معاونت اول ریاست جمهوری هم می‌تواند به صورت دائم یا موقت چنین اثری داشته باشد.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند گفت: علاوه بر نهادهای دولتی و حاکمیتی، بخش خصوصی هم در موضوع ترانزیت نقش اثرگذاری دارد و اگر در این زمینه فعالانه عمل نکند؛ ممکن است بخش‌هایی که در آن ظرفیت‌های قانونی و فرصت‌های ویژه وجود دارد بدون استفاده بماند یا نتوان از ظرفیت حداکثری آن بهره گرفت.

وی اظهار کرد: با این مقدمه، بد نیست اشاره‌ای به اقداماتی که در جهان برای ایجاد هماهنگی و بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌های ترانزیتی صورت گرفته است؛ داشته باشیم.

اقداماتی که تراتزیت از اروپا را سریع‌تر و ارزان‌تر کرد

مدنی افزود: کشورهای اروپایی به عنوان بزرگ‌ترین خریداران و مصرف‌کنندگان مواد خام و تولیدکنندگان کالاهای صادراتی، تدابیر و فعالیت‌های ویژه‌ای برای جابجایی مواد اولیه و کالا داشته‌اند. یکی از این اقدامات توسط اتحادیه اروپا با هدف تسهیل و تسریع در این روند و در قالب شبکه حمل‌ونقل ترانس-اروپایی(TEN-T) صورت گرفته تا براساس آن پروژه‌های مشخص از طریق تسهیلات اتصال اروپا(CEF) یا همان صندوق سرمایه‌گذاری محدود(closed-end fund) تأمین مالی شود. این رویکرد نقش مهمی افزایش سرعت و کاهش هزینه‌های ترانزیت از کشورهای اروپایی داشته است.

وی ادامه داد: استانداردسازی فرایندها و دیجیتال‌سازی آن در قالب eFTI یا همان electronic Freight Transport Information از سال ۲۰۲۰ و ایجاد مجمع دیجیتال حمل‌ونقل و لجستیک(DTLF) برای اعمال استانداردهای فنی و حقوقی اسناد الکترونیک و تبادل داده‌، یکی دیگر از اقداماتی بوده که به کاهش زمان ترانزیت و امکان سفرهای چندوجهی …