یک تیر و دو نشان تدوین اطلس تجارت دارویی ایران

سیدطه‌حسین مدنی، رئیس اندیشکدۀ حکمرانی هوشمند: طی سال‌های اخیر، با توسعه سیستم‌های بیمه‌ای، به‌ویژه بیمه تکمیلی، ریسک‌های مرتبط با هزینه‌های درمانی کاهش یافته و دسترسی بخش زیادی از مردم به خدمات درمانی تسهیل شده است. این سیستم در نگاه کلان، با وجودی که توانسته سرانه‌های بهداشتی را بهبود بخشد، اما ایراداتی دارد که باید اصلاح شود. یکی از این ایرادها، نبود سازوکار تخفیفی و تشویقی برای عدم استفاده غیرضروری از خدمات پزشکی و دارو است که اگر رفع نشود، ممکن است شرکت‌های بیمه‌گر را با چالش‌های جدی مواجه کند.

این ایراد سبب شده است افراد به دلیل پرداخت حق بیمه ماهیانه، انگیزه لازم برای استفاده از خدمات پزشکی و مصرف دارو، حتی در صورت عدم نیاز را داشته باشند. این مسئله را حتی می‌توان یکی از دلایل مصرف بالای دارو در ایران دانست. برای اصلاح این سازوکار، باید سیستمی تخفیفی مشابه آنچه در بیمه خودرو اجرا می‌شود، در بیمه‌های تکمیلی نیز پیاده‌سازی شود تا انگیزه مضاعف افراد برای مصرف داروهای غیرضروری از بین رفته و به جای آن به استفاده از معاینات دوره‌ای ضروری تشویق شوند.

این سیستم تخفیفی می‌تواند سرانه مصرف دارو و خدمات پزشکی غیرضروری را در کشور کاهش داده و به ارتقای سلامت جامعه کمک کند. علاوه بر این، به اقتصاد کشور نیز یاری خواهد رساند. به بیان دیگر، با تشویق مصرف‌کننده به کاهش مصرف داروهای غیرضروری و در نهایت آزادسازی ظرفیت تولید داخلی برای صادرات، و از سوی دیگر با اقدامات پایشی و در نتیجه تشخیص به‌موقع و پیشگیرانه بیماری‌ها و تخصیص داروهای کمتر و مؤثرتر، می‌توان از مصرف بیش از حد برخی داروها در آینده و هزینه‌های درمانی سنگین جلوگیری کرد. این رویکرد نیز مجدداً باعث آزاد شدن ظرفیت دارو و خدمات پزشکی خواهد شد و می‌تواند به صادرات آن کمک شایانی کند.

کارکرد اطلس تجارت ایران
با فرض اصلاح سیستم بیمه تکمیلی و کاهش مصرف دارو و آزاد شدن ظرفیت دارو برای صادرات، این اطلس تجارت ایران است که می‌تواند این ظرفیت آزاد شده را به منبع بزرگی برای تأمین ارز کشور تبدیل کند.
«اطلس تجارت» یکی از پایه‌ای‌ترین، قابل‌فهم‌ترین و سریع‌الوصول‌ترین راهکارها با اثرگذاری فوری در موضوع تجارت است. اطلس تجارت، نوعی از اطلاعات ساده‌شده است که تجار و نهادهای پژوهشی با تحلیل آن می‌توانند به علوم مبتنی بر تجربه و داده‌های واقعی دست یابند و در تعمیق و تجمیع این علوم کسب‌شده، به خرد برسند. بر همین مبنا می‌توان در بازارسازی و ایجاد بازارهای جدید، بسیار هوشمندانه‌تر، کم‌هزینه‌تر و اثرگذارتر وارد شد.
با این تعریف، اطلس تجارت ایران می‌تواند در صورت اصلاح سیستم بیمه تکمیلی و آزاد شدن ظرفیت مصرف داخلی دارو و خدمات پزشکی برای صادرات، بازارهای جدیدی را کشف و معرفی کند. اطلس تجارت ایران تنها به معرفی بازارهای جدید محدود نمی‌شود و حتی می‌تواند بهترین شیوه‌های حمل‌ونقل به مقاصد مختلف را نیز ارزیابی و پیشنهاد کند.

نمونه‌های جهانی اطلس تجارت و دستاوردهای آن
طی سال‌های اخیر، کشورهای مختلف، به‌ویژه کشورهای توسعه‌یافته، موضوع اطلس تجارت را جدی گرفته‌اند و البته این نوع نگاه آنان به اطلس تجارت، دستاوردهای مهمی نیز برایشان به دنبال داشته است.
به‌عنوان مثال، اتحادیه اروپا از پنج سال قبل با تعریف پلتفرمی خاص برای این موضوع، اطلاعات تعرفه‌ها، استانداردها و فرصت‌های….