موتور معیوب توسعه زیرساخت‏‏‌ها

حمل‌ونقل یکی از مهم‌ترین بخش‌‌‌های اقتصادی هر کشوری است و ادامه حیات یک جامعه بدون حمل‌ونقل قابل تصور نیست. بودجه‌‌‌های بسیاری در کشور صرف توسعه زیرساخت‌‌‌های حمل‌ونقل می‌شود، اما به عقیده کارشناسان این بودجه‌‌‌ها در فقدان یک سند جامع حمل‌ونقل در بسیاری از موارد هدر رفته و به نتیجه مطلوب نرسیده است. به گونه‌‌‌ای که فقدان سند جامع حمل‌ونقل به‌‌‌عنوان یک نقشه راه کلان برای توسعه زیرساخت‌‌‌ها و هماهنگی میان بخش‌‌‌های مختلف حمل‌ونقل، سبب اتلاف منابع، تصمیم‌گیری‌‌‌های غیرکارشناسی و توسعه نامتوازن در این حوزه شده است.

سید‌طه‌حسین مدنی، رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در گفت‌‌‌وگو با «دنیای‌اقتصاد»، با بیان اینکه مهم‌ترین آسیب فقدان سند جامع حمل‌ونقل، پراکندگی امور و عدم‌شکل‌‌‌گیری ارتباط سازنده میان دستگاه‌‌‌های فعال در حوزه حمل‌‌‌ونقل است، گفت: حمل‌ونقل حوزه وسیعی است و این پراکندگی و عدم‌ارتباط باعث شده دستگاه‌‌‌های متولی در بخش‌‌‌های مختلف این حوزه قادر به انجام درست وظایف خود در پیوند با یکدیگر نباشند.

[…..] وی در ادامه به نمودهایی جزئی‌‌‌تر از مشکلات ناشی از فقدان سند جامع اشاره و خاطرنشان کرد: به عنوان نمونه در بخش حمل‌ونقل ریلی گاهی شاهد تزریق بودجه‌‌‌های هنگفت ارزی و ریالی بوده‌‌‌ایم، اما نتیجه مطلوبی به دست نیامده است. مثلا بودجه توسعه زیرساخت‌‌‌های راه‌‌‌آهن از ۱۳ میلیون دلار در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۳۲ میلیون دلار در سال ۱۴۰۲ رسید، اما در این مدت فقط ۱۳۶ کیلومتر مسیر دو‌خطه جدید ایجاد و طول این خطوط در این مدت کمتر از 1.5‌‌‌‌درصد رشد داشت. این نوع عملکرد منحصر به این برهه زمانی نبوده و در طول دو دهه اخیر به روالی نامبارک تبدیل شده است. در مورد خطوط برقی هم هیچ خط برقی جدیدی به اندک خطوط برقی موجود اضافه نشد. یکی از دلایل عدم‌تناسب میان هزینه و توسعه در حمل‌ونقل یا هزینه و توسعه نامناسب در این بخش، فقدان سند جامع حمل‌ونقل است.